Virus corona: Các quốc gia dân chủ học gì từ nền chuyên chế TQ cách ứng phó bệnh dịch?

Pablo Uchoa
BBC Thế giới Vụ
16/03/2020
Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới, Tedros Adhanom và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Khi Trung Quốc ban hành các biện pháp chưa từng có tiền lệ để ngăn chặn sự lây lan của virus corona vào tháng 1, nhiều nhà bình luận nhận định rằng việc áp dụng các biện pháp trên sẽ rất khó khăn ở các nền dân chủ trên thế giới.
Các biện pháp này bao gồm cách ly toàn bộ tỉnh Hồ Bắc với 56 triệu dân và xây dựng một bệnh viện dã chiến chỉ trong 10 ngày để điều trị cho người nhiễm bệnh.
Từ đó, dịch bệnh dường như đã nằm trong tầm kiểm soát ở Trung Quốc trong khi nó đã tăng vọt gấp 13 trong vòng hai tuần ở những nơi khác trên thế giới.
Người đứng đầuTổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Ghebreyesus, đã tuyên bố virus corona là đại dịch toàn cầu và kêu gọi “các nước phải có hành động khẩn cấp và mạnh mẽ”.
Vậy các nền dân chủ rút được bài học gì từ Trung Quốc để chống lại virus corona?
Trung Quốc: đã qua thời điểm tồi tệ nhất?
 
Hơn 50 triệu người đã bị cách ly vì Trung Quốc hạn chế việc đi lại ở tỉnh Hồ Bắc
Chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình đến tâm chấn của vụ dịch vào ngày 10 tháng 3 là một nỗ lực để báo hiệu cho thế giới biết tình trạng khẩn cấp quốc gia đã kết thúc.
Theo dữ liệu chính thức, các ca mới nhiễm virus corona đã giảm xuống chỉ còn vài chục ca mỗi ngày.
Nhưng Yanzhong Huang, thành viên cao cấp về sức khỏe toàn cầu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại ở New York, nói với BBC rằng kinh nghiệm của Trung Quốc khó có thể thực thi rộng rãi ở các quốc gia khác.
Ông nói: “Ngày nay, rất ít quốc gia, dù dân chủ hay phi dân chủ, có thể đi sâu vào lòng xã hội một cách hiệu quả và triệt để.
“Mặc dù một số nhà lãnh đạo dân chủ có thể cân nhắc đến việc áp dụng cách tiếp cận của Trung Quốc, họ không đủ quyền lực và thẩm quyền để làm như vậy.”
‘Không cần là chế độ độc tài’
 
Khu vực phía bắc của Ý đã bị ảnh hưởng nặng nề nhất ở bởi virus corona
Nhưng Tiến sĩ Roberto Buriani, giáo sư Vi sinh học và Vi-rút tại Đại học Vita-Salute San Raffaele, ở Milan, nói rằng họ không cần là một chế độ độc tài để chống lại virus corona.
Ý đã áp dụng biện pháp đóng cửa hà khắc nhất châu Âu khi đưa toàn bộ 60 triệu dân số vào tình trạng phong tỏa. Tất cả các cửa hàng sẽ đóng cửa, ngoại trừ các cửa hàng thực phẩm và nhà thuốc.
Các hoạt động tụ tập nơi công cộng bị cấm và người dân được khuyên ở trong nhà. Bất cứ ai đi lại cần mang theo giấy tờ. Các trường học và trường đại học vẫn đóng cửa.
“Trên thực tế, sự độc tài đang hiện hữu chính là virus tước đi những cái ôm, những nụ hôn, những buổi tối với bạn bè, những ly rượu và những buổi hòa nhạc, [những buổi tối tại nhà hát] La Scala. Mỗi người chúng ta cần làm phần của mình và ngày chiến thắng sẽ vô cùng tươi đẹp”, ông viết trên Twitter.
‘Vấn đề là tốc độ’
 
Chuyến thăm của ông Tập tới Vũ Hán được coi là một nỗ lực để báo hiệu rằng đỉnh dịch ở Trung Quốc đã kết thúc
Tiến sĩ Bruce Aylward, một cố vấn cấp cao của người đứng đầu WHO, nói rằng các biện pháp phòng dịch không chỉ đơn thuần ở việc họ là chế độ dân chủ hay chế độ độc đoán.
Tiến sĩ Aylward, người đứng đầu nhóm đến tìm hiểu thực tế ở Hồ Bắc, nói rằng thế giới vẫn chưa học được bài học kinh nghiệm thực tiễn của Trung Quốc.
“Tất cả những gì chúng tôi học được từ Trung Quốc là về tốc độ. Ít nhất bạn có thể kiểm soát mầm bệnh lây qua đường hô nếu kịp xác định những trường hợp tiếp xúc gần gũi và cách ly tất cả” ông nói với BBC.
“Người dân phải ý thức được thứ cả nước đang đối mặt – khi họ hiểu được nó thực sự nghiệm trọng, họ sẽ hợp tác với chính phủ để thực thi các biện pháp một cách hiệu quả”
Tiến sĩ Aylward cũng cho biết ông rất ấn tượng trước nỗ lực tập thể của người dân Trung Quốc trong việc tự giác thực hiện các biện pháp khi đối mặt với sự đe dọa của dịch bệnh.
“Người dân không sợ chính phủ. Người dân sợ virus và họ sợ nếu không hợp tác thì sẽ thất bại trong việc kìm hãm sự lây lan. Chính phủ đóng vai trò then chốt trong việc định hướng, nhưng đây thực sự là nỗ lực tập thể.”
Theo dõi những người nghi nhiễm
Hàn Quốc đã thành lập các trung tâm xét nghiệm các tài xế, nhưng tránh biện pháp đóng cửa
Ở Hàn Quốc, nhà chức trách đang thắng thế trong cuộc chiến với virus mà không cần áp dụng biện pháp phong tỏa. Đất nước này có số ca nhiễm virus corona cao thứ tư sau Trung Quốc, Ý và Iran.
Chính phủ Hàn Quốc đang xét nghiệm hàng trăm ngàn người trên đường phố và các tài xế xe hơi và những người nghi nhiễm được theo dõi và kiểm soát thông qua công nghệ vệ tinh và điện thoại thông minh. Tổng thống Moon Jae-In đã mô tả nỗ lực này là “tiến hành một cuộc chiến” chống lại mối đe dọa.
Đất nước này có dân số khoảng 50 triệu người – tương đương với Ý – nhưng chưa đến 30.000 người bị cách ly.
Các ca nhiễm mới hàng ngày được ghi nhận giảm hẳn – chỉ còn 110 vào thứ Sáu ngày 13/3. Đây là số ca nhiễm hàng ngày thấp nhất trong hơn hai tuần. Hiện tại có nhiều bệnh nhân được xuất viện hơn là số ca bị nhiễm bệnh.
Giáo sư Huang chỉ ra rằng, các biện pháp trên không chỉ là để ngăn chặn virus lây lan mà họ đang cố gắng bảo vệ nền kinh tế.
Seoul “nhận thức sâu sắc về sự cần thiết phải cân bằng giữa việc ngăn chặn virus và việc chống lại các tác nhân gây hậu quả với nền kinh tế và xã hội,” ông nói.
Giáo sư Huang cũng nói rằng một số biện pháp hà khắc được Trung Quốc áp dụng chủ yếu ở các vấn đề thứ yếu. Chẳng hạn như việc hệ thống y tế ở Vũ Hán bị quá tải – góp phần làm tăng tỷ lệ tử vong trong thành phố – điều mà các quốc gia khác không muốn áp dụng.
“Mô hình của Trung Quốc không chỉ khó để sao chép mà nó không phải là tiêu chuẩn vàng để kiểm soát bệnh hiệu quả”, ông nói.
Các quốc gia khác ứng phó ra sao?
Ả Rập Saudi cũng đã đặt tỉnh Qatif vào tình trạng phong tỏa
Ở những nơi khác, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh tạm cấm nhập cảnh với du khách từ 26 quốc gia châu Âu, thành viên khu vực Schengen để ngăn chặn sự lây lan của virus corona.
Nhưng ông bị chỉ trích vì không có những hành động quyết định trong nội bộ nước Mỹ.
Đảng viên Dân chủ kỳ cựu cho biết thật “đáng báo động” rằng Tổng thống Trump đã không giải quyết được tình trạng thiếu hụt bộ dụng cụ xét nghiệm virus corona.
“Cách tốt nhất để giúp giữ an toàn cho và đảm bảo an ninh kinh tế cho công dân Mỹ là tổng thống nên tập trung chống lại sự lây lan của virus corona”, Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi và Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Chuck Schumer nói trong một tuyên bố.
Về lệnh cấm nhập cảnh, Lawrence Gostin, một chuyên gia y tế công cộng tại Đại học Georgetown, đã viết trên Twitter: “Hầu hết các nước châu Âu đều an toàn như Mỹ. Điều này sẽ không ảnh hưởng đến Mỹ … virus không quan tâm đến biên giới lãnh thổ.”
Ở những nơi khác, Iran đã bị chỉ trích vì không cách ly hoàn toàn tỉnh Qom phía bắc, tâm chấn của vụ dịch tại Iran. Chính phủ đã thiết lập các trạm kiểm soát y tế và yêu cầu mọi người hạn chế việc đi lại.
Những nơi khác đã phong tỏa thành phố và đóng cửa trường học.
Ả Rập Saudi đã đóng cửa tỉnh Qatif, nơi hầu hết các trường hợp dương tính được ghi nhận.
Nhật Bản đã ra lệnh các trường học phải đóng cửa cho đến tháng Tư, và các biện pháp tương tự đã được thực hiện trên khắp Trung Đông và Châu Á.
Theo Unesco, hơn 330 triệu trẻ em đang bị ảnh hưởng bởi việc đóng cửa trường học tại 29 quốc gia, chưa kể đến 60 triệu sinh viên đại học.
Trong khi đó, các chính phủ châu Âu khác đang cân nhắc kỹ lượng việc thực hiện các biện pháp hà khắc như Ý đang áp dụng.
Chính phủ Anh đang yêu cầu những người đã tới Ý tự cách ly trong 14 ngày và đã thông qua một đạo luật để hợp pháp việc cách ly bắt buộc, nhưng các quan chức đã nói rằng việc đóng cửa trường học là “quá sớm”.
“Nếu cấm việc tụ họp động người là biện pháp can thiệp hiệu quả thì chính phủ vốn dĩ nên đưa ra quyết định. Nhưng đó không phải hình mẫu mà chúng tôi gợi ý. Chúng tôi đang cố gắng bám sát khoa học”, Phó Giám đốc Y khoa của Anh, Tiến sĩ Jenny Harries, nói với BBC.
Hợp tác tập trung
Giống như Hàn Quốc, Vương quốc Anh đã bắt đầu xét nghiệm virus đối với các tài xế
Chính phủ Anh đang kỳ vọng các trường hợp nhiễm virus corona sẽ tăng, nhưng bác sĩ Harries cho biết Anh đã có sự chuẩn bị. Ông cũng chỉ ra sự khác biệt giữa các hệ thống y tế của Anh và Ý.
“Các dịch vụ y tế của họ, được địa phương hóa, và họ phải mất một chút thời gian để có được sự thống nhất. Chúng tôi có một cơ chế chỉ huy và kiểm soát duy nhất, thông qua chính phủ và thực thi toàn diện ở các dịch vụ y tế khắp đất nước, “cô nói.
Tiến sĩ Ghebreyesus của WHO nói rằng đại dịch có thể được kiểm soát và đang khuyến khích các chính phủ điều chỉnh các phản ứng phù hợp với nhu cầu của chính quốc gia và cơ chế của họ.
Tin liên quan

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: