ANH ĐÃ VỀ THẬT RỒI

Ngô Quốc Sĩ     

   Tô Thùy Yên là một nhà thơ lớn được nhiều người ái mộ. Anh đã để lại cho đời những tác phẩm giá trị như “Thơ Tuyển”, “Thắp Tạ”. Người ta thường nhắc tới những bài thơ đấu tranh của ông như “Anh Hùng Tận,” “Bảy Tháng Kiên Giam”, “Phá Tam Giang”… Đặc biệt bài thơ “Ta Về” qúa truyền cảm, làm nhiều người thổn thức đến nghẹn lời..

       Ta về đâu và về từ đâu? Xin thưa một cách xác thực là tác giả đã về từ kiếp đoạ đày trong nhà tù cộng sản được mệnh danh là trại cải tạo, thực chất là địa ngục trần gian. Còn về đâu, thì còn nơi nào khác ngoài cuộc đời thường nay cũng biến thành nhà tù lớn. Sau cuộc đổi đời gọi là bi thảm, tất cả đã đổi thay. Người tù từ tù nhỏ trở về tù lớn như bóng ma lạc loài, lủi thủi, chẳng ai nhận ra mình, nói chi đến chuyện trìu mến để nâng vạt áo đề thơ:

              Ta về một bóng trên đường lớn 

              Thơ chẳng ai đề vạt áo phai 

              Sao bỗng nghe đau mềm phế phủ 

              Mười năm đá cũng ngậm ngùi thay 

       Có thể nói mười năm lao động khổ sai, tù nhân đã biến dạng. Nếu Nguyễn Chí Thiện đã nhận thấy nhà tù cộng sản biến con người thành vượn “Từ vượn lên người mất mấy triệu năm.Từ người xuống vượn mất bao năm”, thì Tô Thùy Yên cũng chứng nghiệm nhà tù cộng sản đã biến con người thành con vật. C0n người thật đã chết, đã nhắm mắt ngàn thu:

              Vĩnh biệt ta-mười-năm chết dấp 

              Chốn rừng thiêng im tiếng nghìn thu 

              Mười năm mặt sạm soi khe nước 

              Ta hóa thân thành vượn cổ sơ 

       Rời nhà tù nhỏ về tù lớn, người-vượn đã cảm thấy như đánh mất tất cả. Còn lại chỉ là sầu hận, kết tụ thành hạt sương trên ngọn cỏ phất phơ giữa cõi sinh diệt:

              Ta về như hạt sương trên cỏ 

              Kết tụ sầu nhân thế chuyển dời 

              Bé bỏng cũng thì sinh, dị, diệt 

              Tội tình chi lắm nữa người ơi 

       Như hạt sương dễ vỡ, người tù còn cảm thấy mình như sợi tơ mành, có thế đứt lìa bất cứ lúc nào. Thân xác mong manh mà hồn lại quặn thắt, người tù cảm thấy lạc nẻo trong cõi u buồn thanh vắng:

              Ta về như sợi tơ trời trắng 

              Chấp chới trôi buồn với nắng hanh 

              Ai gọi ai đi ngoài cõi vắng 

              Dừng chân nghe quặn thắt tâm can

       Thê thảm nhất là người tù trở về đã trở thành xa lạ với chính mình. Cảm thức “ chết rồi” trong tù nay còn lởn vởn, biến người tù thành bóng ma hờn tủi. Nhìn lại chính minh, người tù chỉ còn nhìn thấy từng mảnh phế liệu, từng hài cốt vô danh:

              Ta về như bóng ma hờn tủi 

              Lục lại thời gian kiếm chính mình 

              Ta nhặt mà thương từng phế liệu 

              Như từng hài cốt sắp vô danh 

       Thế đó! Ta chỉ còn là cái xác không hồn. Ta lê bước như thể bước xuống mộ, lẻo đẻo đi theo thần chết:

              Người chết đưa ta cùng xuống mộ 

              Đâu còn ai nữa đứng bờ ao 

              Khóc người ta khóc ta rơi rụng 

              Tuổi hạc ôi ngày một một hao 

       Có khi người tù trở về còn mang cảm thức của “đứa con phung phá” trong Th ánh Kinh, bỏ nhà cha đi hoang, rồi khánh kiệt, thân tàn ma dại, ê chề quay về xin tạ tội đã lỗi đạo làm con:

              Ta về như đứa con phung phá 

              Khánh kiệt đời trong cuộc biển dâu 

              Mười năm, con đã già trông thấy 

              Huống mẹ cha đèn sắp cạn dầu 

       Thậm chí, người tù trở về còn mang mặc cảm vô dụng, chắng làm nên tích sự gì! Thế là đời trai uổng phí thành hư huyễn. Thôi! Một mình đành thầm khóc cho chính mình như Kiều “nghĩ mình mình lại thương mình xót xa

              Con gẫm lại đời con thất bát 

              Hứa trăm điều một chẳng làm nên 

              Đời qua, lớp lớp tàn hư huyễn 

              Giọt lệ sương thầm khóc biến thiên 

       Điều đáng nói là cuộc trở về của Tô Thùy Yên tuy bi đát thật, nhưng đã thể hiện triết lý của cuộc hành trình dương thế. Thật vậy! Nếu Phật giáo gọi đời là bể khổ, là bến mê, và Lão giáo coi đời là phù vân hư ảo, thì cuộc trở về đời thường từ then cài ngục thất của Tô Thùy Yên cũng không tránh khỏi tính cách bi đát đó. Nhưng tác giả đã cảm thấy một nguồn an ủi lớn như thể lá rụng về cội. Đặc biệt, còn có chén rượu nồng giải oan, làm ấm lại bếp lửa nhân quần, làm sống lại tình người gắn bó:

              Ta về như lá rơi về cội 

              Bếp lửa nhân quần ấm tối nay 

              Chút rượu hồng đây xin rưới xuống 

              Giải oan cho cuộc biển dâu này 

       Một khi có rượu giải oan thì oan khiên cũng tan biến, nhường chỗ cho hoa cười cỏ mướt. Lúc ấy, người tù đã tìm lại được nguồn vui thuở nào, khi trại tù chưa giàn dựng, khi cùm đỏ chưa cứa nát bàn chân:

              Ta về cúi mái đầu sương điểm 

              Nghe nặng từ tâm lượng đất trời 

              Cảm ơn hoa đã vì ta nở 

              Thế giới vui từ nỗi lẻ loi 

       Niềm vui trở về sẽ là niềm vui phục sinh, giúp Tô Thùy Yên tìm thấy hứng sống. Anh cảm thấy gần gũi với có cây hoa lá, sống lại một trời kỷ niệm dấu yêu:

              Chiều nay ta sẽ đi thơ thẩn 

              Thăm hỏi từng cây, những nỗi nhà 

              Hoa bưởi, hoa tầm xuân có nở? 

              Mười năm, cây có nhớ người xa? 

       Thế rồi, người tù đả cảm nghiệm được lượng từ bi của đất trời, cho người đã chết được sống lại, cho vượn trở lại làm người:

              Ta khóc tạ ơn đời máu chảy 

              Ruột mềm như đá dưới chân ta 

              Mười năm chớp bể mưa nguồn đó 

              Người thức mong buồn tận cõi xa 

       Thế là thỏa nguyện. ta đã về nhà ta. Chỉ còn một ưu tư nhỏ, là ở tuổi hạc vàng, Tô Thùy Yên sợ không còn thời gian để trải hết tâm tình với nước, với người và với đời:

              Ta về như hạc vàng thương nhớ 

              Một thủa trần gian bay lướt qua 

              Ta tiếc đời ta sao hữu hạn 

              Đành không trải hết được lòng ta

       Nay thì Tô Thùy Yên đã về thực, về lòng đất mẹ, về nhà cha. Tính cách hữu hạn của kiếp người không cho anh trải hết lòng mình cho nhân thế. Dù sao, bài thơ “Ta Về” cũng nói hết những u uẩn của lòng anh..

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: