Thượng đỉnh Trump-Kim Jong Un, TQ quan sát từ bên lề

15/03/2018

VOA

Dân chúng theo dõi màn ảnh truyền hình chiếu ảnh lãnh tụ Triều Tiên Kim Jong Un (bên phải), TT Hàn quốc Moon Jae-in (ở giữa) và TT Mỹ Donald Trump tại trạm xe lửa Seoul, Hàn quốc, ngày 7/3/2018.

Trung Quốc bày tỏ ủng hộ thượng đỉnh Mỹ-Triều Tiên, dù có quan ngại rằng TQ có thể bị gạt sang một bên trong các cuộc đàm phán có khả năng thay đổi đáng kể tình hình an ninh và các động lực chính trị trong khu vực. Từ Bắc Kinh, thông tín viên Bill Ide của VOA gửi về bài tường trình chi tiết sau đây:

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump sẵn sàng gặp lãnh tụ Triều Tiên Kim Jong Un đã gây bất ngờ cho nhiều bên, trong đó có Trung Quốc.

Bắc Kinh từ lâu vẫn kêu gọi hai nước hãy gặp nhau, nhưng tính cách bất ngờ của quyết định đó đã gây phản ứng lẫn lộn ở Bắc Kinh, từ thở phào nhẹ nhõm cho tới canh cánh lo âu.

Các nhà phân tích nói cuộc họp được đề nghị đã giảm đáng kể nguy cơ chiến tranh ngay trước cửa ngõ của Trung Quốc, tuy nhiên nếu Bình Nhưỡng và Washington đạt tiến bộ trong việc hàn gắn các mối quan hệ, điều đó sẽ làm nảy sinh các quan ngại khác.

Giáo sư khoa học chính trị Shi Yinhong, của Đại học Renmin:

“Nếu có một động thái hướng tới một sự tương nhượng giữa Triều Tiên với Hoa Kỳ, thì lãnh tụ Kim Jong Un sẽ có động lực để cùng làm việc với Hoa Kỳ trong lâu dài để kiểm soát Trung Quốc”.

Theo Giáo sư Seo Jeoung-kyung, giáo sư Hàn Quốc chuyên nghiên cứu các vấn đề Trung Quốc, thì triển vọng một bán đảo Triều Tiên phi hạt nhân và các quan hệ gần gũi hơn giữa hai miền Nam-Bắc Triều Tiên cũng đặt ra những dấu hỏi về chiến lược dài hạn.

Một hành khách đọc báo với hàng tít về một cuộc họp thượng đỉnh giữa lãnh tụ Triều Tiên Kim Jong Un và TT Mỹ Donald Trump, trái, tại một trạm metro ở Seoul, Hàn quốc, ngày 10/3/2018.

Giáo sư Seo Jeong-Kyung thuộc Viện Nghiên cứu Trung Quốc Syungkyun:

“Liệu việc hình thành một nước Triều Tiên thống nhất dưới sự chiếm đóng của Hàn Quốc, một đồng minh của Hoa Kỳ và thân thiết với Hoa Kỳ sẽ có lợi cho Trung Quốc hay không?”

Bắc Kinh là đối tác thương mại lớn nhất của Bắc Triều Tiên nhưng việc TQ trong năm qua hậu thuẫn cho các biện pháp trừng phạt cứng rắn nhất đối với Triều Tiên đã làm tăng căng thẳng với Bình Nhưỡng. Và đó không phải là vấn đề duy nhất, Giáo sư Seo nói tiếp:

“Trong thời gian qua, rất hiếm khi diễn ra các cuộc thương thuyết giữa chế độ Kim Jong Un với chính quyền Trung Quốc do ông Tập lãnh đạo ở Bắc Kinh bởi vì sự nghi kỵ giữa hai bên rất cao.

Thay đổi nhanh chóng của ông Kim Jong Un trong vài tháng qua, từ các cuộc thử nghiệm tên lửa đột ngột chuyển sang nỗ lực ngoại giao, đã gạt Bắc Kinh ra ngoài lề. Một số người cho rằng Trung Quốc có thể chủ trì các cuộc đàm phán, nhưng Giáo sư Shi Yinhong nói điều đó khó có thể xảy ra.

Trung Quốc muốn đóng một vai trò nào đó, nhưng trở ngại lớn nhất là thái độ thù nghịch của ông Kim với Trung Quốc”.

Giáo sư Shi Yinhong, Đại học REnmin

Giáo sư Shi Yinhong:

“Ông Kim không có lý do để công khai bày tỏ sự trọng vọng đối với Trung Quốc tới mức đó. Trung Quốc muốn đóng một vai trò nào đó, nhưng trở ngại lớn nhất là thái độ thù nghịch của ông Kim đối với Trung Quốc”.

Mặc dù vậy, từ vụ Bộ trưởng Ngoại giao Rex Tillerson bị ông Trump bãi nhiệm, tới những thách thức của các nỗ lực ngoại giao liên Triều, các nhà phân tích nói hãy còn nhiều yếu tố bất định. Thậm chí, một số nhà phân tích tỏ thái độ hoài nghi, ngay cả không tin là đàm phán có thể khởi sự.

Trong các cuộc gặp với đặc phái viên Hàn Quốc hồi đầu tuần, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi Bình Nhưỡng và Washington hãy mở đàm phán càng sớm càng tốt và nói thêm rằng ông rất vui mừng về những tiến bộ đang diễn ra trên bán đảo Triều Tiên.

3 bình luận

  1. Việt Nam cũng như Bắc Triều Tiên đều giáp giới với Trung Quốc, nhưng quan hệ của các nước khó gọi là ấm áp thân thiện. Hà Nội mâu thuẫn với Bắc Kinh vì Biển Đông còn Bình Nhưỡng hiện đang cố gắng tránh cái bóng lớn ngăn cách của bức trường thành Trung Quốc. Còn Hoa Kỳ đương nhiên đang cố khai thác những mâu thuẫn này. Tuần trước, lần đầu tiên kể từ sau khi kết thúc chiến tranh năm 1975, tàu sân bay nguyên tử “Carl Vinson” đã đến thăm Việt Nam. Và ít ai ngờ vực rằng Việt Nam đang củng cố quan hệ với Hoa Kỳ để kiềm chế Trung Quốc.
    Có thể thấy rằng ông Kim Jong-un dường như muốn đi theo con đường như vậy khi tạo ra cuộc cạnh tranh giữa hai cường quốc thế lực bằng sự uyển chuyển khéo léo của mình và nhận hỗ trợ kinh tế từ cả hai. Lập trường như vậy có thể làm xói mòn ảnh hưởng truyền thống của Trung Quốc trong khu vực, nhưng Bắc Kinh có vẻ chẳng mấy lo ngại về khả năng đua tranh mà sẵn sàng chấp nhận sự đổi thay đó, nếu bán đảo Triều Tiên ổn định và vắng bóng vũ khí hạt nhân. Hơn thế nữa, quốc gia hùng mạnh này sẽ có nhiều cơ hội hơn để lôi kéo Bắc Triều Tiên về phía mình bằng kinh tế từ lợi thế của người láng giềng gần gũi.
    Vì vậy, nếu cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới của ông Kim Jong-un với ông Moon Jae-in và ông Donald Trump diễn ra thành công, Bắc Triều Tiên sẽ phi hạt nhân hóa đổi lấy việc tạo ra cộng đồng kinh tế chung với Hàn Quốc, còn việc từ chối chương trình tên lửa-hạt nhân sẽ dẫn đến thiết lập quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ. Kết quả là, đối với Bình Nhưỡng, “bạn đồng minh máu thịt” Trung Quốc sẽ chuyển sang danh sách các “đối tác thường xuyên”, nhưng cả Bắc Kinh cũng sẽ có ngay bên cạnh một “quốc gia bình thường”, tiện lợi hơn nhiều so với “chú em hàng xóm ngang ngược bất kham” với tên lửa hạt nhân trong tay,

  2. Để bảo tồn thể chế hiện nay, ông Kim Jong-un sẵn sàng đi tới quyết định bước ngoặt trong chính sách của mình đối với Hoa Kỳ, động thái có thể làm thay đổi toàn bộ cục diện chính trị vùng Đông Bắc Á. Tuy nhiên, như tờ Tona Ilbo của Hàn Quốc nhận xét, ông Kim đã sẵn có tấm gương để định hướng – Việt Nam từng trải qua đúng con đường như vậy.
    Tờ báo dẫn lời một quan chức cấp cao của Hàn Quốc, ngay từ lúc thu xếp cuộc đối thoại liên Triều vào tháng Giêng đã nêu giả thiết rằng ông Kim Jong-un có vẻ đang suy nghĩ về “mô hình Việt Nam” dành cho lối thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng hiện tại. Theo quan điểm của ông này, mô hình Việt Nam — bảo lưu hệ thống cộng sản đồng thời thiết lập quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ, là phương án thích hợp nhất với kế hoạch của nhà lãnh đạo Bắc Triều Tiên, người đang cố gắng biến đất nước mình thành một “quốc gia bình thường”.
    Giống như bán đảo Triều Tiên hôm nay, Việt Nam từng có thời bị tàn phá chia cắt bởi chiến tranh tàn bạo. Việt Nam được coi là một trong những quốc gia chống Mỹ anh dũng nhất, từ đầu cuộc chiến đã nhận được sự giúp đỡ của Trung Quốc và giữ mối quan hệ gần gũi với Bình Nhưỡng.
    Tuy nhiên, sau khi chuyển nền kinh tế sang hướng thị trường, Hà Nội đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Washington vào năm 1995 và tiến lên theo con đường khác với Bắc Triều Tiên. Nhờ đà tăng trưởng kinh tế bùng nổ, đất nước Việt Nam đã trở thành một trong những thủ lĩnh của ASEAN và đóng vai trò tích cực trên vũ đài quốc tế. Khi đến thăm Washington vào năm 2015, nhân dịp kỷ niệm 20 năm quan hệ song phương Mỹ-Việt, Tổng Bí thư BCH Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng đã nói với Tổng thống Hoa Kỳ rằng hai nước “đã chuyển từ đối thủ thành đối tác”.
    Có lẽ khi thiết lập quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ, Kim Jong-un tính đến dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và đạt được ổn định hệ thống bằng con đường tăng trưởng kinh tế. Là nhân vật còn khá trẻ, Kim Jong-un tin rằng ông ta sẽ có thể nắm giữ quyền lực trong thời gian dài, và đạt tới những thành quả đáng kể khi cầm quyền”,

  3. Việc ông Trump bất ngờ đồng ý sẽ gặp ông Kim gây sốc cho nhiều người ở Trung Quốc vì họ lo lắng rằng liệu cường quốc châu Á này, trong quá trình nỗ lực đưa mình vào trung tâm ngoại giao toàn cầu, có bị Bình Nhưỡng gạt ra. “Với thực tế là một số người trong chính đội cố vấn an ninh của ông Trump còn không được thông báo về sự thay đổi chính sách lớn này, tôi nghi ngờ việc Tổng thống Trump có thông báo cho Trung Quốc, và chắc chắn điều đó không thể xảy ra sớm được”, bà Oriana Skylar Mastro, một chuyên gia về quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên đang công tác tại ĐH Georgetown (Mỹ), nói.
    Dù muốn sử dụng Trung Quốc để bóp nghẹt Triều Tiên về kinh tế, Washington có thể không muốn Bắc Kinh tham gia vào quá trình đàm phán cụ thể. “Chính quyền của ông Trump coi Trung Quốc là trở ngại chính đối với một giải pháp hòa bình cho vấn đề hạt nhân của Triều Tiên và không phải một bên đối thoại ngoại giao quan trọng”, bà Skylar Mastro nói. Tuy nhiên, ông Zhang Liangui, giáo sư công tác tại Viện Chiến lược quốc tế thuộc Trường Đảng Trung Quốc, nói: “Là một nước láng giềng, nếu Triều Tiên tiếp tục phát triển vũ khí hạt nhân, Trung Quốc sẽ hứng hậu quả lớn nhất. Vì thế có thể nói, Trung Quốc là bên liên quan quan trọng nhất”.
    Những quan ngại trên nổi lên khi Triều Tiên gây chấn động cho Trung Quốc bằng vụ thử hạt nhân mạnh dưới lòng đất, tạo ra cơn địa chấn rung lắc cả vùng biên giới giữa hai nước. Bắc Kinh cũng lo ngại rằng, kho vũ khí của Triều Tiên có thể dẫn đến một cuộc chạy đua vũ trang ở khu vực, khiến đối thủ lịch sử của họ là Nhật Bản, thậm chí Hàn Quốc cũng tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: