Những người bạn trẻ quanh tôi / kỳ 1,2,3,&4

tuankhanh

Những người bạn trẻ quanh tôi / kỳ 1

Nhà hoạt động trẻ Đinh Thảo: “Tôi muốn tìm một phiên bản khác của mình”

tuankhanh
Thứ Tư, 10/18/2017 – 11:14
RFA

Phỏng vấn Đinh Thảo, thành viên của nhóm vận động nhân quyền cho Việt Nam, nhân chương trình bán định kỳ / Kiểm Điểm Định Kỳ Phổ Quát UPR 2017.

——————————————

Ngày 10 tháng 10/2017, là lúc Đinh Thảo cùng các thành viên trong nhóm của mình kết thúc cuộc hành trình vận động cho nhân quyền của Việt Nam. Chuyến đi dài và có vẻ nhiều mệt mỏi.

Người ta nhìn thấy Thảo xuất hiện tại trong một phiên điều trần của Liên Hợp Quốc, đại diện cho người Việt Nam và đọc một bản báo cáo về những gì đang diễn ra ở quê nhà. Có chút căng thẳng trong giọng tường trình của cô gái ra đi từ Hà Nội, với hy vọng làm một cái gì đó khác hơn, nhiều hơn. Thậm chí là dấn thân hơn những ngày cô còn đi vòng bờ hồ biểu tình chống chặt cây xanh hay vận động cho những người không là cộng sản tự ứng cử quốc hội của Việt Nam.

Chính trị ập đến với Thảo bằng hiện thực cuộc sống. Thảo nói rằng khi cô trò chuyện ở một lớp học tiếng Anh, và sốc khi “được nghe về những điều mà lâu nay hoàn toàn không hay biết. Từ đó, tôi ngày ngày lên mạng và ngấu nghiến đọc tất cả những gì có thể đọc được về chính trị xã hội Việt Nam từ truyền thông lề trái”.

Thảo cũng có một công việc và một cuộc đời yên ả ở Hà Nội. Yên ả như cái tên mà bạn bè gọi yêu là Thảo “Gạo”, nhưng rồi có cái gì đó thôi thúc khiến cô muốn bước chân hẳn vào các hoạt động vì con người. Và Đinh Thảo đã chọn một cuộc đời khác. “sau khoảng 1 năm hoạt động, tôi nhận thấy rằng thực sự rất khó để có thể cùng lúc hoạt động và lại hoàn thành công việc của mình. Tôi biết mình không thể duy trì tình trạng đó lâu hơn nữa nên tôi đã quyết định rời Việt Nam đi học (2016) về xã hội dân sự để mong mình có nhiều kiến thức và kỹ năng hơn, để khi trở về có thể toàn tâm toàn ý hoạt động cho con người và đất nước mình”.

Thảo nói rằng cô hài lòng vì những điều mình chọn, dẫu nó nhọc nhằn hơn, thậm chí hiểm nguy hơn. Đơn giản vì cô thì thấy mình thật sự sống trong cuộc đời của mình. “tôi tin rằng bất cứ ai nếu được trao cơ hội thì cũng sẽ tìm được phiên bản tốt hơn của chính mình”, Thảo viết vài dòng tâm tình như vậy.

Cuộc vận động cho nhân quyền Việt Nam là chương trình hành động lớn đầu tiên của Thảo, xuyên suốt nhiều quốc gia Châu Âu và kéo dài? Đó là chuyến đi như thế nào?

Vâng, với Thảo thì lần đầu, nhưng từ năm 2014, thì riêng tổ chức VOICE đã từng mở một cuộc vận động UPR như vậy tại Úc, Mỹ và Châu Âu và đã rất thành công. Năm 2017, VOICE lại tiếp tục mở thêm một cuộc vận động nữa để đẩy mạnh sự chú ý của quốc tế nhân giữa kỳ của chương trình Kiểm Điểm Định Kỳ Phổ Quát UPR (4 năm một lần). Đây là một bước đệm để hướng tới chương trình UPR 2019.

Chuyến vận động năm nay được chuẩn bị khá lâu, và sẽ bắt đầu từ Berlin (15/9) và sau đó sang đến Geneva (Thụy Sỹ), Stockholm (Thụy Điển), Oslo (Na Uy), Brussels (Bỉ), Praha (Cộng hòa Sec)… dự kiến sẽ kết thúc vào ngày 10/10 này.

Thảo tham gia chuyến đi này cùng bao nhiêu người?

Vâng, nhóm của Thảo đi vận động cũng chỉ có 3 người. Đó là Thảo, từ Bỉ và chị Anna Nguyễn (giám đốc chương trình của VOICE, luật sư từ Úc). Có cả chị Lê Thị Minh Hà, vợ của tù nhân lương tâm Nguyễn Hữu Vinh, tức Anh Ba Sàm, từ Việt Nam.

Chuyến đi này, Thảo sẽ có những hoạt động cụ thể như thế nào?

Có 2 phần trong cuộc vận động này. Phần thứ nhất là cập nhật về tình hình của Việt Nam qua chương trình UPR lần trước. Tức là năm 2014, Việt Nam có chấp nhận 182 khuyến nghị từ hơn 100 nước. Dựa trên nhưng điều đó, nhóm vận động sẽ đi gặp nhiều nước và nhiều tổ chức quốc tế để làm rõ Việt Nam đã làm được gì cũng như chưa làm được gì, hoặc có tồi tệ hơn? Còn phần thứ hai, là nhấn mạnh về tình hình nhân quyền ở Việt Nam, cũng như về vấn đề tù nhân lương tâm tại Việt Nam.

Cụ thể hơn, là Thảo sẽ phát đi các qua thư ngỏ, các hồ sơ báo cáo hay chỉ là tổ chức biểu tình để gây sự quan tâm?

Trong chuyến đi này, thì nhóm đã chuẩn bị một hồ sơ báo cáo giữa kỳ UPR, đồng thời cũng có những thông tin mới cập nhật về Việt Nam sẽ được gửi cho những bên mà mình đến gặp. Nhưng chính yếu vẫn là những bài phát biểu mô tả thực trạng hoặc trả lời cho các bên mà mình được quyền trình bày về tình hình nhân quyền Việt Nam. Quan trọng là thông qua các cuộc gặp trực tiếp như vậy, mọi thứ sẽ dễ chia sẻ và cảm thông hơn qua sự trình bày của mình.

Chuyến đi vận động này, có sự có mặt của chị Lê Thị Minh Hà, vợ của tù nhân lương tâm Nguyễn Hữu Vinh. Điều này có nghĩa phần nói về các tù nhân lương tâm sẽ được nhấn mạnh?

Vâng, sự có mặt của chị Hà là một câu chuyện, là một nhân chứng về vấn đề tù nhân lương tâm ở Việt Nam. Tù nhân lương tâm là một vấn đề lớn và bao quát, nhưng với một câu chuyện cụ thể và được mô tả sống động từ chị Hà thì những bên tiếp xúc với nhóm vận động sẽ có sự chia sẻ tốt hơn.

Nhưng cần phải nói là câu chuyện tù nhân lương tâm là phần quan trọng của chuyến đi này.

Chương trình vận động này kéo dài một tháng, tức là một chương trình có hẹn trước với các nơi, và đã được phép gặp mặt phía nhà nước, cá nhân… mà mình định đến?

Dạ, không hẳn là vậy. Một số hoạt động trong chiến dịch thì cần ghi danh xin trước và chờ, hoặc phải được mời. Tuy nhiên cũng có nhiều hoạt động mà mình cần tự tìm đến ngẫu nhiên để gặp. Do vậy thời gian của cuộc vận động là hoàn toàn do mình chủ động. Nói chung là một kế hoạch tổng thể mà mình phải tự hoạch định và ước lượng về tác động có được, mỗi nơi, mỗi người là một nỗ lực khác nhau, cùng phối hợp.

Thảo có thể cho biết lý do Thảo và nhóm vận động lựa chọn 6 nước nói trên để tiếp cận?

Vâng, cả 6 quốc gia mà nhóm chọn đi qua đều có những mối quan tâm khá đặc biệt về tình hình Việt Nam. Chẳng hạn như Đức, là một quốc gia có quan hệ ngoại giao và đối tác kinh tế rất quan trọng với Việt Nam. Nhưng sau vụ Trịnh Xuân Thanh, nước Đức trở nên chú ý hơn về vấn đề pháp quyền ở VN, và coi rằng vấn đề pháp quyền ở Việt Nam là điều đáng báo động. Mà chúng ta có thể thấy thông qua cách mà họ phản ứng trong suốt thời gian qua.

Với tầm vóc của nước Đức, việc đến và xin trao đổi, nói chuyện về tình hình pháp quyền, nhân quyền ở Việt Nam là điều có thể tác động tốt.

Còn ở Thụy Sỹ, là nơi đặt trụ sở của  Liên Hiệp Quốc nên việc mình đến đây đa phần là gặp các cơ quan của Liên Hiệp Quốc.

Thụy Điển và Na Uy là các quốc gia lâu nay vẫn ủng hộ nhân quyền nói chung, một cách mạnh mẽ. Cả hai quốc gia này không chỉ quan tâm và giúp Việt Nam, mà còn giúp cho nhiều quốc gia khác trên thế giới về nhân quyền, về chuyển đổi dân chủ… Các cơ quan, tổ chức chức mà phái đoàn sẽ gặp tại đó chắc chắn sẽ cho cảm giác như đó là những người bạn của những người hoạt động dân chủ, nhân quyền ở Việt Nam vậy.

Còn ở Bỉ, là nơi đặt trụ sở của liên minh Châu Âu cũng như nhiều tổ chức NGO lớn khác. Liên minh Châu Âu là một trong những đối tác quan trọng bậc nhất với Việt Nam nên vận động ở đó cũng rất quan trọng.

Riêng ở Cộng hòa Sec (Tiệp Khắc cũ), đây là một đất nước từng có một quá khứ cộng sản. Họ đã bước sang một thể chế dân chủ và sau một thời gian ngắn, Cộng hòa Sec được xem là quốc gia có nền kinh tế ổn định và phát triển mạnh. Quốc gia này cũng có nhiều chương trình giúp đỡ cho các nước còn độc tài, độc đoán và xây dựng các phát triển về mặt nhân quyền. Cộng hòa Sec cũng là một trong những quốc gia có nhiều các tổ chức dân sự xã hội đầy kinh nghiệm trong việc hoạt động về chuyển đổi và phát triển xã hội mà nhóm vận động cũng cần học hỏi.

Một điều không thể không nói đến là cả 6 nước này đều đưa ra các khuyến nghị thực tế và quan trọng cho việc thúc đẩy nhân quyền tại Việt Nam trong kỳ kiểm điểm UPR năm 2014.

Với mọi nỗ lực, Thảo cùng với mọi người trong chuyến đi chỉ mong mỏi sẽ có những thay đổi tốt đẹp cho quê hương mình. Hy vọng ngày ấy không xa. Và hy vọng người Việt Nam rồi sẽ không còn cần đến những chuyến đi vận động cho nhân quyền như vầy nữa.

(Ghi lại / tháng 10-2017)

Những người bạn trẻ quanh tôi / kỳ 2

Nhà hoạt động trẻ Lê Hồng Phong “Tôi chọn là người tự do”
tuankhanh
Thứ Ba, 10/31/2017 – 07:58
RFA

Phỏng vấn Lê Hồng Phong, đang theo học các khóa về xã hội dân sự tại Phi Luật Tân. Phong Là một trong những thành viên của nhóm Thức Followers, vận động cho chuong trình có tên “Bầu Cử Tự Do Và Quyền Tự Quyết Cho Dân Tộc Việt Nam”, nhằm kêu gọi Nhà nước Việt Nam tổ chức cuộc Trưng cầu dân ý về bầu cử tự do và đa đảng hóa hệ thống chính trị Việt Nam.

==========================

Lê Hồng Phong là như cái tên mà gia đình người bạn trẻ này đã đặt theo người Tổng bí thư thứ 2 của đảng Cộng sản Đông Dương, mà Phong tâm sự, là xuất phát từ sự ủng hộ đảng Cộng sản Việt Nam của gia đình mình. “Tôi sinh ra trong gia đình bên nội lẫn ngoại đều có người từng tham gia chiến đấu và làm việc dưới lá cờ đỏ sao vàng trong và sau chiến tranh Việt Nam”, Phong tâm tình như vậy.

Lẽ ra hôm nay Phong đang có một cuộc sống an nhàn, tương lai vững chắc nếu theo nếp của gia đình. Nhưng người thanh niên sinh năm 1990 tại BÌnh Dương ấy lại hình thành trong mình những cảm nhận mới mẻ về thế giới sống quanh mình. Anh băn khoăn trước những bất công trong xã hội và nghĩ đến sự đổi thay.

Chiều lòng gia đình, Phong cũng tham gia cuộc thi công chức của tỉnh. Nhưng phần làm bài, Phong lại viết tất cả những suy nghĩ của mình về hiện trạng xã hội, về ước mơ một Việt Nam dân chủ hóa và pháp quyền trong tương lai. Dĩ nhiên, đó là một bài thi thất bại, nhưng đó cũng là bước ngoặt trong đời mà Phong chọn con đường dấn thân, tìm hiểu để góp sức thúc đẩy tiến trình dân chủ hóa cho Việt Nam, xây dựng Việt Nam là thật sự là một quốc gia đáng sống, mà Phong ấp ủ.

=========================

  1. Câu chuyện của Phong thật thú vị. Nhưng hãy thử nhớ lại, cụ thể là những điều gì tác động đến những suy nghĩ và hành động của bạn vậy?

Đó là một quá trình thay đổi lâu dài. Ngay từ nhỏ tôi vẫn thường được ba mẹ nhắn nhủ rằng: “Ráng học đi sau này làm quan làm tướng, ba mày xin cho vô làm nhà nước cho đỡ cực cái thân, học dở là làm cu-li…”.  Không chỉ ba mẹ, mà chung quanh tôi, dường như người có tiền luôn đúng; sống chỉ nên biết bản thân mình…

Tôi thì từ nhỏ tôi đã không hứng thú xem, nghe chương trình TV liên quan đến nhà nước, đảng Cộng sản mà ba tôi hay mở thì luôn làm tôi chán ngấy. Tôi thật sự không thích trở thành một người đảng viên đảng cộng sản Việt Nam để làm trong Nhà nước như cha tôi và như những người thường hay lặp đi lặp lại những câu nói, phát biểu nhàm chán trên TV. Cho nên tôi chỉ muốn khi lớn lên sẽ làm một nhà nghiên cứu khoa học hoặc là một cầu thủ bóng đá.

Từ việc theo dõi đời sống, rồi tôi lại nhìn rộng ra, nhận thấy rằng xã hội Việt Nam hầu như chỉ có một lựa chọn duy nhất là phải cạnh tranh nhau để càng giàu có càng tốt, bằng mọi giá chạy theo vật chất. Người ta thờ ơ những chuyện tiêu cực xảy ra với con người và xã hội xung quanh họ. “Theo đuổi ước mơ, đam mê và những giá trị đạo đức” như tôi thì bị xem là thứ suy nghĩ của người tâm thần, người thất bại, người đứng ngoài lề xã hội,…

Một trong những bước ngoặt của tôi, là ngày tôi gặp thầy P. Trong một tiết học, thầy nói mọi người kéo rèm cửa lại để thầy chiếu phim “Hải chiến Hoàng Sa”, “Hải chiến Trường Sa”, “Chiến tranh biên giới với Trung Quốc”,… rồi thầy giảng và nói về một lịch sử có thật của Việt Nam. Và tôi cũng bắt đầu tìm hiểu.

Trước đây, tôi luôn ngờ vực những thứ trên mạng bị gọi là “phản động”, nhưng rồi tìm thấy những điều mới mẻ để nhận ra sự thật. Rằng biểu tình, đa đảng không phải là làm loạn, Tâm trạng của tôi tức giận, thù hằn vì đất nước mình có bao nhiêu điều tốt đẹp đang mất đi. Rồi chuyển sang bình tĩnh lại, lớn khôn hơn. Tôi hiểu ra rằng chẳng ai cướp mất cái gì của mình cả. Tự do, dân chủ là không miễn phí, muốn có nó thì chính mỗi người phải hành động giành lấy nó, để xứng đáng có được nó.

  1. Khi trước khi đi Phi Luật Tân để tham gia học các khóa về Xã hội dân sự, bạn đã có các hoạt động gì ở Việt Nam đáng nhớ không?

Kỷ niệm đầu tiên đó là tôi đi cùng một nhóm bạn ở Bình Dương đi thăm mộ ông Ngô Đình Diệm ở Lái Thiêu vào ngày 2/11/2014. Chúng tôi đến đó từ lúc 9h sáng nhưng đã thấy cả khu vực xung quanh đó rất ồn ào, công an sắc phục, cảnh sát giao thông, dân quân và cả những người thường phục lúc nào cũng cầm máy quay trên tay để quay lại bất cứ ai có mặt ở đó. Sau đó tất cả bị giải tán. Chuyến đi ấy giúp cho tôi thấy rõ chính quyền hiện tại vẫn chưa thật tâm muốn hòa giải dân tộc. Nếu họ thật tâm thì họ chẳng thực hiện những hành động như thế, họ không nên tỏ ra “sợ sệt” những người có cảm tình với Chính thể Việt Nam Cộng Hòa như vậy.

Tiếp theo, là lần đầu tiên tôi xuống đường biểu tình. Một sáng đẹp trời ngày 1/5/2016, tôi biểu tình đòi minh bạch thông tin thảm họa biển miền trung do Formosa gây ra. Tôi thấy mình không cô đơn. Tôi nhận ra xã hội Việt Nam còn đầy những con người cùng chung chí hướng, suy nghĩ quan tâm và đau đáu hiện trạng xã hội đã tìm thấy nhau, cùng nhau xuống đường thực hiện quyền và trách nhiệm công dân. Đoàn người nối đuôi nhau biểu tình, bày tỏ chính kiến trong ôn hòa và trật tự. Rồi tôi đã chứng kiến cảnh những người thường phục có ngón tay đeo nhẫn nhựa có màu dạ quang cố tình gây rối, kích động bạo lực để lực lượng mặc sắc phục đánh đập, áp giải những người đi biểu tình lên những chiếc xe cơ động, xe bus chờ sẵn kế bên. Nhưng cuối cùng trong tâm trí tôi, những hình ảnh bạo lực xấu xí đó vẫn phải nhường chỗ cho hình ảnh của một cô gái nhỏ nhắn ôm bó hoa hồng lớn cùng nụ cười rạng rỡ để tặng từng đóa cho từng người của lực lượng sắc phục. Hình ảnh bạo lực dù đã xảy ra mạnh bạo, xấu xí ra sao cũng không thể làm tôi thôi hết niềm tin vào sức mạnh của chân lý, lẽ phải, của sự thật và của quyền lực nhân dân.Còn nhiều nữa, mà tôi không thể kể hết. Từng kỷ niệm đó đã khiến tôi quyết tâm hơn trên con đường mình chọn.

  1. Nhưng gia đình của bạn vốn là thành phần ủng hộ đảng cộng sản. Họ đã có phản ứng thế nào về lý tưởng của bạn?

Như mọi người đã sống qua các thời kỳ của nhà nước cộng sản. Ba mẹ tôi lo sợ và thường tránh không nói về những vấn đề như vậy. Tôi hiểu đa số người dân Việt Nam cũng giống ba mẹ tôi, đều còn nặng nề tư duy thần dân của quân chủ, phong kiến.

Tôi đã giấu gia đình, nghỉ việc để đi học tại VOICE – Manila, Philippines, nhằm trở thành một Nhà hoạt động xã hội ủng hộ Dân chủ, Nhân quyền.Tôi để lại một lá thư 9 mặt giấy trong phòng, trình bày tất cả suy nghĩ, lý tưởng và lý do tôi lựa chọn lý tưởng đó.

Thời gian đầu gọi về nhà thì ba lúc nào cũng buồn, giận, còn mẹ thì khóc. Nhưng bây giờ sau 7 tháng thì lần đầu tiên tôi đã thấy mẹ tôi cười, khi tôi khoe bây giờ tôi nấu ăn gần bằng mẹ. Tôi rất nhớ nhà. Tôi sẽ về Việt Nam gặp ba mẹ, nhưng không phải bây giờ, tôi sẽ về khi tôi đã đủ khả năng để theo đuổi lý tưởng góp sức xã hội phát triển tốt hơn.

  1. Hãy nói về công việc và Dự án hoạt động của bạn lúc này. Bạn mong mỏi gì vào dự án mà bạn đang theo đuổi?

Tôi và nhóm Thức Followers (https://www.facebook.com/ThucFollowers)  đang chạy chiến dịch “Bầu Cử Tự Do Và Quyền Tự Quyết Cho Dân Tộc Việt Nam”. Đây là chiến dịch dài hạn thu thập 100.000 chữ ký cho thư thỉnh nguyện tại http://www.civilrightvn.org. Đó là thư thỉnh nguyện của những người Việt Nam có mong muốn yêu câu Nhà nước Việt Nam tổ chức cuộc Trưng cầu dân ý về bầu cử tự do và đa đảng hóa hệ thống chính trị Việt Nam. Sau khi đạt được 10.000 chữ ký đầu tiên, Thức Followers sẽ gửi thư trình bày Liên Hiệp Quốc về sự vận động thu thập chữ ký đòi quyền tự quyết của dân tộc Việt Nam và sau đó cập nhật tiến trình. Bởi chiến dịch này phù hợp với Công ước về quyền dân sự và chính trị mà Việt Nam đã ký với Liên Hiệp Quốc từ năm 1977, cũng như hiến chương LHQ cũng nói đến “quyền được tự do chọn chính thể” của người dân.

Nhiều người cho rằng việc ký tên này là vô ích, không đủ sức thay đổi cái gì cả. Nhưng cũng như xây một ngôi nhà, nó cũng cần phải có những viên gạch đầu tiên để góp vào hàng ngàn viên gạch khác để tạo nên thành quả. Một giọng nói chắc chắn yếu ớt, nhưng nếu tất cả cùng lên tiếng thì sẽ tạo nên sức mạnh mong muốn. Thay đổi xã hội không thể một sớm một chiều mà chúng ta phải kiên trì hành động. Còn nếu không hành động thì sẽ chẳng có gì xảy ra.

Điều đáng mừng là có khá nhiều bạn trẻ thể hiện mong muốn tổ chức Trưng cầu dân ý giống như chúng tôi. Cho dù họ chưa dám lộ mặt, công khai tên tuổi, nhưng họ đã cho chúng tôi niềm tin lớn lao cho sự thành công của chiến dịch này.

  1. Bạn có đủ niềm tin và hy vọng nên công việc hay lý tưởng mình theo đuổi không?.

Việt Nam chắc chắn sẽ chuyển đổi sang dân chủ, đa đảng, tôi có niềm tin rất lớn vào điều đó. Thế giới ngày một phẳng và Việt Nam và các nước bảo thủ độc tài hiếm hoi còn lại không thể đứng ngoài dòng chảy thời đại ấy.

Cái tôi mong mỏi nhiều hơn ở tương lai đó là người Việt thật sự có hòa giải dân tộc sau khi có được Dân chủ, và tất cả các bên cùng nhìn về những giá trị, lợi ích chung của quốc gia và dân tộc, để mà đóng góp xây dựng nước Việt Nam tốt đẹp, nhân bản hơn.

(TK ghi)

Những người bạn trẻ quanh tôi / kỳ 3: “Chúng ta chưa bao giờ thất bại”

Tuấn Khanh

2017-12-01

RFA

Hình Paulus Lê Văn Sơn

Citizen

Phỏng vấn Paulus Lê Văn Sơn, cựu tù nhân lương tâm và là hoạt động trẻ ở Việt Nam, người chọn dấn thân vì lý tưởng dân chủ và nhân quyền trên tinh thấn bất bạo động.

“Chúng ta chưa bao giờ thất bại”

Một trong các câu chuyện về những người trẻ dấn thân mà tôi muốn ghi lại, trường hợp của Lê Văn Sơn là một chứng minh rõ về nỗi đau và sự kiên định cho lý tưởng bản thân. Chuyện của Sơn khiến tôi suy nghĩ nhiều, cũng như hết sức xúc động. Paulus Lê Văn Sơn nằm trong nhóm thanh niên Công giáo và Tin Lành bị bắt vào tháng 8-2011. Chính quyền Việt Nam kết án Sơn với tội danh theo điều 79: “hoạt động lật đổ chính quyền”.

Tại phiên sơ thẩm Paulus Lê Văn Sơn bị tuyên 13 năm tù; nhưng đến phiên phúc thẩm ngày 23-5-2013, án cho anh này còn 4 năm tù giam và 4 năm quản chế.

Câu chuyện của Lê Văn Sơn gây xúc động cho những ai biết đến, là khi mẹ của Sơn lâm bệnh nặng, nhiều lần cầu xin chính quyền xin được gặp mặt con, nhưng vẫn không được. Và rồi mòn mỏi, Bà Maria Đỗ Thị Tần qua đời lúc chưa đầy 50 tuổi. Cơn bệnh của bà bắt đầu bộc phát khi nghe tin Sơn bị bắt.

Sơn là con trai một, và hai mẹ con đã cùng nhau sống qua những ngày tháng khó khăn, nghèo khó cũng như đủ đầy, cho đến lúc Sơn học hành đỗ đạt. Nhưng cái chết đã chia lìa hai mẹ con quá sớm. Điều đáng nói, là khi lâm bệnh vì nghe tin con trai bị bắt cho đến lúc mất, chưa lần nào bà tỏ ý tiếc nuối về điều con mình đã làm.

Sơn kể về mình như sau: “Tôi tên là Lê Văn Sơn, bút danh Paulus Lê Sơn, sinh năm 1985 tại Thanh Hóa, trong gia đình có một mẹ một con. Trước khi dấn thân từ năm 2007, tôi là một người quản trị du lịch và hướng dẫn viên. Cuộc sống có nghề nghiệp, thu nhập cao, ổn định, nhưng khi tôi đi nhiều nơi trên đất nước và thấy được nhiều điều bất công xảy ra, tôi dần bắt đầu nhận thức về xã hội, và cuối cùng nhận ra rằng những bất công xã hội đó bắt nguồn từ cơ chế chính trị. Tôi đã thay đổi”.

  1. Hiện thực đã thay đổi bạn, hay bạn bị tác động từ ai, từ sách vở? Đã có lúc nhiều bài báo, truyền hình nhà nước nói rằng bị lung lạc, xúi giục…?

Chính xã hội bất công, văn hóa tàn lụi, biển đảo bị xâm lược, ngư dân bị Trung Cộng bắn giết, tất cả điều đó khiến tôi đau đáu trong tâm hồn và trí tuệ. Tôi nhìn thấy, tôi suy nghĩ và tôi đổi thay. Tôi tự hỏi, đất nước đau khổ như vậy thì một người trẻ như mình cần phải làm gì đây ? Tôi bắt đầu bước xuống đường biểu tình chống Trung Cộng xâm lược biển đảo và bắn giết ngư dân Việt Nam vào năm 2007.

Đúng là tôi cũng bắt đầu tìm đọc sách báo trên internet, những trang báo mạng tự do, khách quan, đa chiều, nhưng tôi không bị lung lạc gì cả, mà thấy mình dần như bước vào một thế giới hoàn toàn mới mẻ so với trí tuệ bị tù túng, o ép bởi chính sách ngu dân mà cộng sản đã áp đặt lên dân tộc này.

Phải nói rằng, từ tìm hiểu mà tôi học hỏi và chịu bị ảnh hưởng từ những người đã chọn dấn thân tranh đấu cho quê hương, dân tộc. Tôi thấy mình lớn lên từ khi tôi tìm hiểu về đấu tranh cho sự tự do, công lý, sự thật và quyền con người nhưNelson Madela, Luther King, Mahatma Gandhi…và cả với những nhân vật lịch sử Việt Nam với tinh thần chống Trung Quốc mạnh mẽ như Lê Lợi, Ngô Quyền, Trần Quốc Tuấn…

  1. Những trước khi nhận một án tù nặng như vậy, chắc bạn đã có một hoạt động cụ thể nào đó chứ? Có kỷniệm nào mà bạn có thể nhắc lại với mọi người không?

Từ năm 2007 trở đi, năm nào tôi cũng ít nhất một lần bị bắt, bị đánh đập, bị giam giữ từ một đến 2, 3 ngày. Nhưng tôi cảm thấy thật hạnh phúc khi hòa vào dòng người biểu tình chống Trung Cộng trong những Chúa Nhật cuối tuần. Có lần bị bắt, phía an ninh đánh đập, tra tấn, tôi đã làm đơn kiện ngay sau khi được thả, gửi đến cơ quan công quyền như công an phường Quang Trung, Công an Quận Đống Đa, văn phòng tiếp công dân quận Đống Đa… để chất vấn vì sao tôi bị đánh đập khi chống giặc xâm lược đất nước mình. Những nơi đó đã lẩn tránh không dám nhận đơn. Sau những vụ bị bắt giữ đánh đập và đấu tranh chính trị với các cơ quan nhà nước như vậy, tôi dần trở nên trưởng thành hơn trên con đường mình đã chọn.

  1. Nhưng người thân của anh, mẹ của anh… mọi người có sợ hãi không? Đôi khi gia đình nói đồng thuận theo hành động của anh bởi họ tuyệt vọng vì không khuyên bảo được anh?

Tôi có một người mẹ tuyệt vời, bà âm thầm ủng hộ khi biết tôi quyết tâm đi theo con đường mình đã chọn. Tuy nhiên, lúc ban đầu, là một người mẹ nên bà sợ con mình bị tù đầy, trù dập, thủ tiêu, nhưng rồivới sự kiên trì, và với quyết tâm của tôi nên mẹ nhận thấy được con đường tôi đang đi là đúng đắn, là sự thật và có ích cho quê hương. Tôi tự hào vô cùng khi mẹ tôi đã ủng hộ, thậm chí ủng hộ cho đến chết mà không nhìn thấy được tôi, bởi tôi bị cầm tù.

  1. Thỉnh thoảng, lúc này (2017) đã có một số người tranh đấu hay dấn thân cảm thấy mệt mỏi. Thậm chí họ công khai thể hiện sự tiếc nuối vì đã bở dỡ một cuộc sống an nhàn. Còn bạn, bạn có tiếc nuối những ngàytháng thu nhập cao? Cuộc đời an nhàn đã có?

Cần phải khẳng định rõ ràng là tôi chưa bao giờ hối tiếc việc dấn thân và hi sinh tuổi thanh xuân, thậm chí phải trãi qua nhà tù cộng sản vì tình yêu quê hương đất nước. Như tôi đã nói ở trên, tôi từng có công việc ổn định, lương cao, mọi sự được coi là sáng sủa với một thanh niên mới ra trường. Nhưng tôi đã quyết định đi theo con đường, bỏ lại mọi thứ, dù phải chấp nhận hi sinh cả tình cảm riêng. Gia đình bác gái tôi đã tuyên bố, nếu tôi cứ theo con đường này từ sẽ từ mặt, và cuối cùng thì bác gái cũng đã từ mặt tôi. Đau đớn và cô đơn, nhưng bù lại tôi thấy mình thật đáng sống vì không hoài phí tuổi xuân và lạc lối.

Nỗi buồn lớn nhất trong việc lựa chọn dấn thân của tôi, đó là biến cố mẹ tôi qua đời khi tôi đang bị giam cầm tháng thứ 8 trong nhà tù mà không được về chịu tang mẹ, mãi hơn 1 năm sau mẹ qua đời thì tôi mới được biết tin. Đây là nỗi đau không thể diễn tả bằng lời, bằng ngôn ngữ, chữ viết. Dẫu vậy, tôi vẫn phải vượt qua và tiếp tục sống để đi tiếp con đường mà mẹ tôi vẫn chung niềm tin với tôi.

  1. Ngay sau khi ra tù, bạn lại lập tức hoạt động. Bạn đang muốn điều gì trong kế hoạch tương lai?

Tôi có nhiều ao ước và đang kết hợp làm việc để cho các bạn trẻ để hàm thụ được nhiều kiến thức đáp ứng thật tốt cho việc nhận thức về nhân quyền, tự do cho quê hương. Tôi muốn được chia sẻ về kiến thức truyền thông, kiến thức đấu tranh bất bạo động.

Tôi luôn trong tình trạng gặp nguy hiểm đến từ phía nhà cầm quyền, có thể bị bắt giam trở lại băt cứ lúc nào với những điều luật mơ hồ như 88, 79… Nhưng tôi tin và khẳng định con đường của chúng ta đang đi đã gần tới đích. Sự thật sẽ giải phóng chúng ta, giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách cộng sản vô thần tàn ác.

Tôi ước mơ khôn cùng cho tương lai đất nước Việt Nam không còn bóng tối cộng sản phủ lên đầu chúng ta, con cháu chúngta. Tôi nguyện đem hết sức lực, trí tuệ và hi vọng để cống hiến cho quê hương đất nước, tôi cảm thấy mình – chúng ta chưa bao giờ thất bại. Và cả phong trào đấu tranh cho dân chủ, tự do, nhân quyền Việt Nam cũng chưa bao giờ thất bại, ngược lại nó đang tiến về đích một cách rõ ràng hơn, mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn, từng ngày.

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do

Tin, bài liên quan

Những người bạn trẻ quanh tôi / kỳ 4: “Tôi sẽ đi hết con đường này”

tuankhanh

Thứ Năm, 11/30/2017 – 08:14

RFA

 Tháng 10/2017, tôi chat với Châu Văn Thi, một người bạn trẻ đang lưu lạc ở xứ người để theo đuổi quyền được nói, quyền được sống theo giấc mơ tự do của minh. Và tôi đề nghị “chúng ta sẽ nói về Thi, nói về một cuộc cách mạng đời người bị ẩn giấu?”. Thoạt đầu Thi ngần ngừ, rồi sau đó đồng ý.

Và Thi viết trả lời trong bài phỏng vấn của tôi như vầy:

 “Nói về cuộc đời một người là rất khó, nói về bản thân mình còn khó hơn”, tôi nói như thế khi được nhạc sĩ Tuấn Khanh đề nghị sẽ có một cuộc phỏng vấn về bản thân. Rồi tôi cũng bị thuyết phục khi nghe anh nói “biết đâu câu chuyện của tôi sẽ khuyến khích suy nghĩ các bạn trẻ khác”. Và thế là tôi viết để trả lời cho câu hỏi “Tại sao tôi chọn con đường đấu tranh cho dân chủ, nhân quyền!”

Khác với những người xuất hiện trong loạt bài Những người bạn trẻ quanh tôi được giới thiệu trong năm 2017, Thi viết hẳn một mạch suy nghĩ của mình. Thi kể như không thở. Và tôi cũng gần như chết ngộp trong câu chuyện của một người tự lột bỏ những gì đóng lên thân thể, lên suy nghĩ của mình để tái sinh trong một tinh thần mới. Sự tái sinh đau đớn nhưng kiêu hãnh của Thi.

 Tôi đọc bài viết của Châu Văn Thi một mạch, không dám sửa sang gì, và vội gửi vào dòng chảy cúa đời sống. Bởi tôi tin, đây sẽ là một dòng nước mát giữa cuộc sống đang quá khô cằn này.

Và, ý thức phản kháng đầu tiên?

Tôi sinh ra và lớn lên trong một gia đình lao động nghèo ở Sài Gòn. Từ bé tôi đã ý thức được sự nghèo khó của gia đình mình và mong một ngày nào đó thoát ra khỏi cảnh đói kém bằng chính đôi chân của mình.

Đến bây giờ tôi vẫn nhớ như in những lần theo xe xích lô chở hàng phụ ba giữa đêm mưa lạnh, hay mướt mồ hôi phụ ông đẩy xe lên dốc đường Thi Sách. Khi đó ông đang chở vật liệu cho một đơn vị thi công sân khấu kỷ niệm Sài Gòn 300 năm. Đến nơi thì chiếc xe lật nghiêng, sơn tím trong thùng văng tung tóe, bắn cả lên người tôi.

Có lần tôi nói với mẹ: “Lúc chia gia tài con chỉ xin chiếc xe xích lô của ba và không giành giật gì tài sản như những trường hợp mà con thấy”. Vậy mà ước mong đó không thực hiện được từ sớm khi chiếc xe cũ nát cũng bị trộm cắt khóa rinh đi.

Năm đó ở thành phố người ta cấm xe xích lô nên ba tôi chuyển sang bán báo, tôi cũng chuyển từ bán vé số sang bán báo để phụ ba mẹ đồng thời có thêm tiền tiêu vặt.

Năm học lớp 11, mẹ bị té gãy tay không bán báo được, gia đình đã khó nay lại càng khó hơn. Tôi xin nghỉ học để đi làm hoặc nghĩ là sẽ vào 1 trường nghề nào đó để có việc lo cho gia đình.

Tôi nghỉ thật! Tôi cùng ba lên trường xin rút học bạ, thầy có hỏi tôi nói “em chán học” và trường cũng gạch tên tôi luôn. Được 1, 2 tuần gì đó thì lớp trưởng và vài đứa bạn tới nhà, xin ba mẹ cho tôi đi học lại và tụi nó hứa sẽ phụ tiền đóng học phí cho tôi.

Lúc đó tôi bật khóc và ước mong đi học trong tôi cháy bỏng trở lại. Rồi tôi đi học lại, nhanh chóng bắt kịp bạn bè và hoàn thành 12 năm đèn sách.

Tôi chưa từng vào Đại học và cũng chưa thi Đại học bao giờ. Chính xác hơn là tôi thi vào trường Cao đẳng kỹ thuật Cao Thắng. Lúc thi xong cứ “vái trời cho con rớt” để vào Trung học chuyên nghiệp, học chỉ 2,5 năm là ra trường.

Phản kháng đầu tiên của tôi có lẽ là ở ngôi trường này. Bãi giữ xe của trường Cao Thắng lúc đó giao cho tư nhân làm và những người này cũng không đàng hoàng cho lắm.

Vé giữ xe đạp chỉ có 500 đồng, nếu ở trường quá 12 giờ trưa sẽ bị thu thêm 500 đồng nữa. Số tiền không lớn nhưng tôi không nộp cho họ vì trên vé ghi là “Giá trị cho 1 lần gửi xe là 500 đồng”. Tranh cãi 1 hồi thì chủ bãi xe chỉ thẳng vào mặt tôi nói: “Mày có tin tao cho mày nghỉ học không”. Dĩ nhiên là tôi tin điều đó vì nghĩ rằng họ có quan hệ với nhà trường mới thầu được bãi xe. Hôm sau tôi phải viết tường trình gửi lên phòng Công tác Chính trị Học sinh – Sinh viên, và một ông thầy tên Dũng còn hỏi tôi đã làm gì đắc tội đến họ.

Và người ra đi không phải là tôi mà là những người thầu bãi xe! Năm sau bãi xe được chuyển giao cho đội Thanh niên công ích Quận 1 sau những lần kiến nghị của tôi trong các cuộc họp Bí thư đoàn các lớp. Tôi vui với những ý kiến của mình mặc dù sau lần phản kháng đó tôi phải mượn tiền bạn để thay vỏ ruột xe vì bị ai đó băm nát.

Bạn từng là một thanh niên hết sức yêu Đảng, yêu Bác, đúng không?

Trong quyển lưu bút của lớp 12A13 năm đó tôi đã ghi vào ước mong của mình là: “phấn đấu đứng vào hàng ngũ của Đảng”. Âu đó cũng là điều dễ hiểu khi bạn lớn lên trong “mái trường XHCN”.

Khi học ở trường Cao Thắng tôi là một Bí thư chi đoàn lớp tích cực, luôn có ý kiến mạnh mẽ trong các cuộc họp của đoàn trường. Lúc đi làm tôi cũng là người như vậy, đến khi gần nghỉ việc các đồng nghiệp bầu tôi làm Chủ tịch Công đoàn nhưng không được chấp nhận do “công an đang theo dõi thằng Thi”.

Ngày 5-6-2011, cùng với khoảng 3 ngàn người ở Sài Gòn tôi xuống đường biểu tình chống Trung Quốc một cách trong sáng. Đó có thể xem là ngày đánh dấu cuộc đời hoạt động của tôi.

Trước đó, năm 2008 tôi đã xem được những cuộc biểu tình chống Trung Quốc ở Hà Nội, Sài Gòn trên YouTube, và nghe cả bài hát TRÁI TIM VIỆT NAM của nhạc sĩ Tuấn Khanh với lời hát “Việt Nam phải vẹn nguyên, không thẹn cùng tổ tiên!”

Tôi hỏi mình “lúc này mình ở đâu, làm gì, tại sao không biết mà tham gia” và tự nhủ nếu có cơ hội sẽ đi!

Và cơ hội cũng đến thật, ngày 26/05/2011, Trung Quốc táo tợn vào sâu trong lãnh hải Việt Nam cắt cáp tàu thăm dò dầu khí Bình Minh 02 và sau đó là tàu Viking II, gây nên sự phẫn nộ của nhiều người dân trong đó có tôi.

Bình Minh 02 là con tàu cá của Nga được hoán cải lại thành tàu thăm dò, sở dĩ tôi biết được điều này vì công ty tôi đã từng làm con tàu này vài tháng trước khi nó nằm ở nhà máy đóng tàu Ba Son.

Sáng ngày 5/6, một mình tôi tham gia cùng đoàn người, có lúc còn cầm chịch những tiếng hô Hoàng Sa, Trường Sa đến khản giọng và chỉ chịu về lúc hơn 1 giờ trưa khi nhóm cuối cùng được quyền cầm biểu ngữ “đi ngang qua” tòa Tổng lãnh sự Trung Quốc.

Đến lúc đó tôi vẫn tin những hành động của mình là giúp chính phủ có thêm tiếng nói phản đối Trung Quốc trên chính trường quốc tế. Chẳng phải sau đó phái đoàn Việt Nam đã có những tiếng nói mạnh mẽ phản đối Bắc Kinh ở cuộc Đối thoại Shangri-La đang diễn ra ở Singapore sao?!

Sáng sớm 17/07/2011, tôi đốt cho ba mình 3 cây nhang và cầu nguyện hồn thiêng sông núi sẽ phù hộ tôi an toàn trước khi đi biểu tình. Sở dĩ phải như vậy vì thông tin trên các tin lề trái cho rằng thứ trưởng ngoại giao Hồ Xuân Sơn đi chầu Bắc Kinh và được lệnh không cho các cuộc biểu tình chống Trung Quốc tiếp diễn.

Tôi lo là mình sẽ bị bắt và đã chuẩn bị cho mình một kịch bản để nói chuyện với an ninh khi lỡ may phải vào đồn uống trà.

Lúc đó chỉ có khoảng 20 người tập trung ở góc công viên 23/09, tôi nhận ra Paulo Thành Nguyễn vì những bài viết của nó trên Dân Làm Báo khi bị công an làm việc vì đi biểu tình.

30 phút sau khi chúng tôi căng biểu ngữ và tuần hành công an, an ninh sắc phục lẫn thường phục bao vây, cô lập và tóm gọn từng người lên xe.

Lúc này tôi mới ê chề nhận ra cộng sản là gì!

Chỉ 5 phút trước đó thôi, anh công an Quận 1 tên Cư đến bắt tay từng người và nói “Các em cuốn biểu ngữ và ra về đi, tụi anh ghi nhận lòng yêu nước của tụi em”. Vậy mà họ lại giở những ngón đòn “thăng long, hổ giáng” xuống thân thể của bạn bè tôi, những người đã hô vang “Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam!”. Lần đầu tiên tôi trải nghiệm làm việc với an ninh tới 8 giờ tối mới được cho về, sau đó công ty bị an ninh kinh tế đến kiểm tra và hù dọa. Lệnh của ban lãnh đạo công ty là “không được nhắc tới Hoàng Sa & Trường Sa” trong 1 cuộc họp không vắng tôi.

Tôi có làm gì sai khi biểu tình chống bành trướng Bắc Kinh? Có gì không đúng khi tôi khẳng định chủ quyền lãnh thổ, lãnh hải? Thế là tôi bắt đầu tìm hiểu, kết bạn và chọn cho mình con đường hoạt động.

Này, đừng nói rằng bạn bị xô vào cuộc dấn thân bằng bài hát của tôi chứ?

“Anh biết là Thi khó khăn, cầm tiền này xài đi, anh có nhiêu đây thôi và sau đó sẽ đưa thêm cho em”, một viên an ninh PA67 cầm 2 tờ 500 ngàn đồng nhét vào tay tôi trong một cuộc cà phê.

Lúc này tôi đã nghỉ làm vì bản thân muốn đóng góp cho công cuộc tranh đấu toàn thời gian.

Số tiền dành dụm đội nón ra đi vài tháng sau khi không kiếm được việc nào cả. Tôi khó khăn thực sự nhưng cũng tỉnh táo để không cầm số tiền mà an ninh đưa cho tôi, với yêu cầu dừng hoạt động và cung cấp thông tin cho công an, thậm chí họ còn đề nghị sẽ kiếm việc cho tôi.

Hơn 6 năm tham gia hoạt động từng chứng kiến nhiều người anh em đấu tranh dừng lại, làm công việc khác, hoặc tệ hơn là nằm vùng cho an ninh vì tiền hoặc bị đe dọa gì đó. Tôi ngoại lệ, tôi có lý tưởng của mình và sẵn sàng đi hết con đường này.

Cuộc cà phê này sau đó được nhắc lại bởi một nick Facebook ẩn danh xưng là an ninh thành phố khuyên tôi trở về sau vài năm ở Philippines.

Sau một thời gian hoạt động, làm phóng viên cho các trang tin lề trái tôi bị mất phương hướng, tôi nhận ra mình không được trang bị kỹ năng cần thiết của một nhà hoạt động.

Thế là tôi liên hệ với luật sư Trịnh Hội và tháng 8/2014 tôi cùng vợ mình sang Philippines tham gia lớp huấn luyện của VOICE về Xã hội dân sự.

Mặc dù chương trình lúc bấy giờ của VOICE không được đầy đủ như hiện nay, nhưng nó biến tôi trở thành một người chuyên nghiệp hơn và sau 6 tháng tôi có ngay hợp đồng làm việc với một đài truyền hình của người Việt ở Mỹ trong vai trò biên tập video.

Hiện nay tôi cộng tác với một đài phát thanh khác và tiếp tục tranh đấu bằng cách chuyển tải thông tin sự thật trên đài bằng ngôn ngữ báo chí. Dự định của tôi là tiếp tục học lên cao về báo chí, kỹ thuật video để sau này mở một đài Truyền hình tại Việt Nam ở thời điểm cho phép.

Và điều mà bạn muốn chia sẻ nhất với mọi người?

Sau khi ba qua đời vì ung thư năm 2010, mẹ là người tôi yêu thương nhất.

Đêm trước khi rời Việt Nam, tôi nói với mẹ rằng tôi và vợ sẽ đi hưởng tuần trăng mật ở Nha Trang sau vài ngày sẽ về. Bà đưa chai dầu gió xanh dặn đau bụng thì xức vào, rồi quay mặt vào trong, vai mẹ rung lên.

Tôi biết, bằng linh cảm của người mẹ bà biết tôi sẽ đi lâu lắm mới về…

Một đêm cuối năm 2015, khi đang ở Philippines tôi vội viết bức thư cho vợ dặn dò mọi thứ trước khi trở về Việt Nam. “Mẹ hấp hối”, anh tôi báo như vậy khi thấy bà yếu dần và nôn ra máu. Dù gì tôi cũng phải về, tôi không sợ phải ngồi tù, tôi chỉ sợ không được gặp mẹ.

Sáng ra người thân gọi điện thoại và cản không cho tôi về, chị cho tôi hay những viên an ninh đã “bao hết bệnh viện”. Bằng cách nào đó họ biết được tôi sẽ về và chuẩn bị “cất lưới”, cả mẹ cũng thều thào trong điện thoại kêu tôi không về.

Con bất hiếu đành lỡ hẹn, may mắn là mẹ tôi dần bình phục và được xuất viện về nhà.

Trong cuộc điện thoại vài ngày trước bà cũng dặn dò “nếu mẹ có chết thì cũng đừng về!”

Đã tham gia đấu tranh là chấp nhận mất mát, thiệt thòi kể cả người trong nước và ở nước ngoài, tuy nhiên cái được lớn nhất là sống thật với bản thân mình, không hổ thẹn khi trả lời câu hỏi của con sau này “Thời điểm nóng bỏng nhất của đất nước cha đã làm gì?”

(Tuấn Khanh thực hiện)

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: